چرا موقع درس خواندن ذهنم مدام سمت گوشی میرود؟
تا حالا شده کتابت را باز کنی، چند خط بخوانی و ناگهان بدون اینکه حتی خودت متوجه شوی، دستت برود سمت گوشی؟ شاید اصلاً نوتیفیکیشنی هم دریافت نکرده باشی، اما باز هم احساس کنی باید گوشی را چک کنی. یک بار اینستاگرام، یک بار واتساپ، یک بار تلگرام و گاهی هم فقط صفحه گوشی را روشن میکنی تا ببینی اتفاق جدیدی افتاده یا نه!
اگر این اتفاق برایت آشناست، احتمالاً بارها از خودت پرسیدهای: «چرا موقع درس خواندن ذهنم مدام سمت گوشی میرود؟»
نکته مهم این است که این مشکل فقط به تنبلی یا بیارادگی مربوط نمیشود. گوشی هوشمند طوری طراحی شده که بتواند توجه ما را به خودش جلب کند. از طرف دیگر، وقتی درس برایمان سخت، خستهکننده یا پراسترس است، مغز معمولاً به دنبال یک راه فرار سریع میگردد؛ و گوشی یکی از در دسترسترین گزینههاست.
پس اگر موقع مطالعه مدام سمت گوشی میروی، قرار نیست خودت را سرزنش کنی. بهتر است اول بفهمی چرا این اتفاق میافتد و بعد برایش راهحل پیدا کنی.
در این مقاله قرار است دقیقاً همین موضوع را بررسی کنیم و ببینیم چطور میتوانیم کاری کنیم که هنگام مطالعه، تمرکزمان بیشتر روی درس بماند.
چرا ذهن هنگام درس خواندن سمت گوشی میرود؟
برای حل هر مشکلی، اول باید دلیلش را پیدا کنیم. اینکه ذهنت هنگام درس خواندن سمت گوشی میرود، میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
گاهی دلیل اصلی عادت است، گاهی خستگی، گاهی اضطراب و گاهی هم این است که روش مطالعه مناسبی نداری.
بیایید مهمترین دلایل را بررسی کنیم.
۱. گوشی تبدیل به یک عادت شده است
یکی از مهمترین دلایلی که باعث میشود هنگام درس خواندن سمت گوشی بروی، عادت است.
مثلاً تصور کن هر روز وقتی بیکار میشوی، گوشی را برمیداری. وقتی حوصلهات سر میرود گوشی را چک میکنی. وقتی منتظر کسی هستی گوشی دستت است. حتی قبل از خواب هم چند دقیقه در شبکههای اجتماعی میچرخی.
بعد از مدتی مغز به این رفتار عادت میکند.
یعنی حتی اگر هیچ کار خاصی با گوشی نداشته باشی، باز هم ناخودآگاه به سراغش میروی.
در واقع ممکن است اصلاً نیاز واقعی به گوشی نداشته باشی؛ فقط مغزت به این رفتار عادت کرده است.
برای همین اگر گوشی کنار دستت باشد، احتمال اینکه وسط مطالعه دستت برود سمت آن بیشتر میشود.
۲. درس خواندن از گوشی سختتر و کمهیجانتر است
بیایید صادق باشیم؛ درس خواندن همیشه جذاب نیست!
وقتی کتاب را باز میکنی، ممکن است با یک فصل سخت، چند صفحه حفظی یا تعدادی مسئله دشوار روبهرو شوی.
اما گوشی چه چیزی دارد؟
ویدئوهای کوتاه، پیام دوستان، عکس، بازی، شبکههای اجتماعی و هزاران محتوای مختلف که در چند ثانیه میتوانند توجهت را جلب کنند.
طبیعی است که مغز در لحظه وسوسه شود گزینه راحتتر را انتخاب کند.
مثلاً وقتی داری یک متن سخت را میخوانی، ناگهان با خودت میگویی:
«فقط یه دقیقه گوشیمو چک کنم.»
اما همان یک دقیقه ممکن است تبدیل به ۲۰ یا ۳۰ دقیقه شود.
مشکل از همان جمله «فقط یه دقیقه» شروع میشود!
۳. درس برایت اضطراب ایجاد میکند
گاهی دلیل اینکه سمت گوشی میرویم، خستگی یا حواسپرتی نیست؛ بلکه اضطراب است.
مثلاً دانشآموزی را تصور کن که باید برای کنکور درس بخواند، اما هنوز حجم زیادی از مطالب را نخوانده است.
کتاب را باز میکند و با خودش میگوید:
«من هیچوقت نمیرسم این همه درس رو بخونم.»
همین فکر باعث اضطراب میشود.
مغز هم برای فرار از این احساس ناخوشایند دنبال یک راه ساده میگردد.
گوشی همیشه در دسترس است.
پس فرد به جای اینکه با اضطرابش روبهرو شود، گوشی را برمیدارد و چند دقیقه در فضای مجازی میچرخد.
بنابراین گاهی لازم است قبل از اینکه گوشی را کنترل کنیم، اضطراب مربوط به درس خواندن را مدیریت کنیم.
۴. هدف مشخصی برای مطالعه نداری
یکی دیگر از دلایل رفتن سمت گوشی این است که دقیقاً نمیدانی قرار است چه کاری انجام بدهی.
مثلاً مینشینی پشت میز و میگویی:
«امروز باید ریاضی بخونم.»
خب دقیقاً چه چیزی؟
کدام فصل؟
چند صفحه؟
چند تست؟
قرار است چند ساعت بخوانی؟
وقتی هدف مبهم باشد، شروع مطالعه سختتر میشود و احتمال حواسپرتی بالا میرود.
اما اگر بگویی:
«از ساعت ۹ تا ۹:۴۵، مبحث تابع را میخوانم و بعد ۱۵ تست حل میکنم.»
ذهن تو دقیقاً میداند چه کاری باید انجام دهد.
هرچه کار مشخصتر باشد، احتمال اینکه وسط آن سراغ گوشی بروی کمتر میشود.
۵. گوشی کنار دستت است
گاهی دنبال دلیل پیچیده میگردیم، در حالی که جواب خیلی ساده است!
گوشی جلوی چشممان است.
اگر گوشی روی میز مطالعه باشد، حتی در حالت بیصدا، باز هم بخشی از توجه ذهن ممکن است درگیر آن باشد.
ممکن است با خودت بگویی:
«من که قرار نیست گوشیمو بردارم.»
اما چند دقیقه بعد:
«بذار فقط ساعت رو ببینم.»
بعد:
«حالا که بازش کردم، پیامهامو هم چک کنم.»
و بعد…
تمام تمرکزت از بین میرود.
برای همین یکی از سادهترین راهها این است که هنگام مطالعه گوشی را از محیط مطالعه خارج کنی.
نه روی میز.
نه کنار کتاب.
نه داخل جیب.
اگر امکانش را داری، گوشی را در اتاق دیگری بگذار یا حداقل جایی قرار بده که بهراحتی به آن دسترسی نداشته باشی.
۶. نوتیفیکیشنها تمرکزت را خراب میکنند
هر صدای کوچک گوشی میتواند توجهت را از درس جدا کند.
حتی اگر تصمیم بگیری پیام را باز نکنی، ممکن است ذهنت چند لحظه درگیر این سؤال شود:
«کی پیام داد؟»
«چی فرستاده؟»
«نکنه اتفاق مهمی افتاده؟»
همین وقفههای کوچک میتوانند تمرکز را به هم بزنند.
به همین دلیل قبل از شروع مطالعه، نوتیفیکیشنهای غیرضروری را خاموش کن.
اگر لازم نیست کسی در زمان مطالعه با تو تماس بگیرد، حتی میتوانی گوشی را روی حالت هواپیما یا حالت مزاحم نشوید قرار بدهی.
چطور کاری کنیم موقع درس خواندن سمت گوشی نرویم؟
حالا به بخش مهم ماجرا میرسیم.
دانستن دلیل مشکل خوب است، اما چیزی که واقعاً به ما کمک میکند، پیدا کردن راهحل است.
۱. گوشی را از خودت دور کن
اولین و سادهترین کار همین است.
اگر میدانی با دیدن گوشی وسوسه میشوی، به خودت فشار نیاور که «من باید مقاومت کنم».
اصلاً گوشی را جلوی چشم خودت نگذار.
مثلاً:
- گوشی را در اتاق دیگری بگذار.
- آن را داخل کیف قرار بده.
- به یکی از اعضای خانواده بسپار.
- اینترنت و نوتیفیکیشنها را خاموش کن.
- از اپلیکیشنهای محدودکننده استفاده کن.
هدف این نیست که قدرت ارادهات را امتحان کنی.
هدف این است که وسوسه را از محیط مطالعه حذف کنی.
۲. مطالعه را با زمانهای کوتاه شروع کن
اگر عادت کردهای هر چند دقیقه سمت گوشی بروی، قرار نیست از فردا سه ساعت بدون وقفه درس بخوانی.
از زمانهای کوتاه شروع کن.
مثلاً:
۲۵ دقیقه مطالعه + ۵ دقیقه استراحت
در این ۲۵ دقیقه گوشی را کنار بگذار.
بعد از پایان زمان مطالعه، میتوانی ۵ دقیقه استراحت کنی.
اگر بعد از چند روز دیدی ۲۵ دقیقه برایت راحت شده، میتوانی زمان را به ۴۰ یا ۵۰ دقیقه افزایش بدهی.
مهم این است که بهتدریج توانایی تمرکزت را بالا ببری.
۳. برای چک کردن گوشی زمان مشخص داشته باش
یکی از اشتباهات رایج این است که میگوییم:
«من دیگه اصلاً گوشیمو چک نمیکنم.»
این تصمیم برای بعضی افراد خیلی سخت است و بعد از چند ساعت ممکن است کنترل از دستشان خارج شود.
راه بهتر این است که زمان مشخصی برای گوشی تعیین کنی.
مثلاً:
- بعد از دو ساعت مطالعه، ۱۵ دقیقه گوشی
- بعد از ناهار، ۲۰ دقیقه شبکههای اجتماعی
- شب بعد از تمام شدن برنامه درسی، زمان آزاد برای گوشی
وقتی مغز بداند قرار نیست گوشی برای همیشه از او گرفته شود، کنترل وسوسه راحتتر میشود.
۴. قبل از شروع مطالعه، کارهای گوشی را تمام کن
یکی از ترفندهای مفید این است که قبل از شروع درس، کارهای ضروری گوشی را انجام بده.
مثلاً اگر منتظر پیام مهمی هستی، آن را بررسی کن.
اگر لازم است با کسی تماس بگیری، تماس بگیر.
بعد گوشی را کنار بگذار.
این کار باعث میشود وسط مطالعه مدام با خودت نگویی:
«نکنه یه پیام مهم اومده باشه؟»
۵. دلیل واقعی حواسپرتی را پیدا کن
هر بار که دستت رفت سمت گوشی، از خودت بپرس:
«الان واقعاً به گوشی نیاز دارم یا دارم از درس فرار میکنم؟»
این سؤال خیلی مهم است.
مثلاً ممکن است متوجه شوی هر بار که به یک سؤال سخت میرسی، گوشی را برمیداری.
پس مشکل اصلی گوشی نیست.
مشکل این است که آن قسمت از درس برایت سخت است.
در این شرایط باید روش مطالعه یا حل مسئله را تغییر بدهی، نه اینکه فقط گوشی را مقصر بدانی.
۶. محیط مطالعه را جذابتر کن
اگر محیط مطالعه خستهکننده باشد، احتمال اینکه سمت گوشی بروی بیشتر میشود.
سعی کن محیطی داشته باشی که:
- میز مرتب باشد.
- نور مناسب داشته باشد.
- وسایل غیرضروری روی میز نباشد.
- صندلی راحت باشد.
- کتاب و دفتر موردنیازت آماده باشد.
- دمای محیط مناسب باشد.
- گوشی در دسترس نباشد.
قرار نیست اتاقت را تبدیل به کتابخانه کنی؛ فقط باید عوامل حواسپرتی را تا جای ممکن کم کنی.
۷. با خودت قرار بگذار «فقط شروع میکنم»
خیلی وقتها مشکل اصلی شروع کردن است.
قبل از مطالعه با خودت میگویی:
«امروز باید ۶ ساعت درس بخونم.»
همین جمله ممکن است باعث شود ذهنت احساس کند با یک کار خیلی سنگین روبهروست.
به جای آن بگو:
«فقط ۲۰ دقیقه شروع میکنم.»
وقتی شروع کردی، ادامه دادن خیلی راحتتر میشود.
قرار نیست از همان ابتدا فوقالعاده باشی.
فقط باید شروع کنی.
آیا حذف کامل گوشی راهحل است؟
نه لزوماً.
گوشی خودش دشمن درس خواندن نیست.
اتفاقاً میتواند ابزار آموزشی بسیار خوبی باشد.
میتوانی با گوشی:
- فیلم آموزشی ببینی.
- تست بگیری.
- معنی لغات را پیدا کنی.
- از اپلیکیشنهای آموزشی استفاده کنی.
- فایلهای درسی را مطالعه کنی.
- برنامه مطالعاتی خودت را مدیریت کنی.
مشکل زمانی ایجاد میشود که گوشی از ابزار آموزشی تبدیل شود به عامل حواسپرتی.
بنابراین هدف این نیست که گوشی را برای همیشه کنار بگذاری.
هدف این است که تو تصمیم بگیری چه زمانی از گوشی استفاده کنی، نه اینکه گوشی برایت تصمیم بگیرد.
اگر برای درس خواندن به گوشی نیاز دارم چه کار کنم؟
این شرایط کمی متفاوت است.
مثلاً ممکن است جزوهات داخل گوشی باشد یا برای دیدن یک فیلم آموزشی به گوشی نیاز داشته باشی.
در این شرایط نمیتوانی گوشی را کاملاً کنار بگذاری.
اما میتوانی استفادهاش را محدود کنی.
مثلاً:
- فقط برنامه موردنیاز را باز کن.
- نوتیفیکیشنها را خاموش کن.
- اینترنت برنامههای غیرضروری را قطع کن.
- شبکههای اجتماعی را از دسترس خارج کن.
- قبل از شروع، مشخص کن دقیقاً چه کاری با گوشی داری.
- بعد از تمام شدن کار، گوشی را دوباره کنار بگذار.
یعنی گوشی باید در خدمت مطالعه باشد، نه مطالعه در خدمت گوشی.
یک نکته مهم: خودت را سرزنش نکن
اگر چند بار تصمیم گرفتی گوشی را کنار بگذاری ولی دوباره سمت گوشی رفتی، به خودت نگوی:
«من خیلی بیارادهام.»
«من اصلاً نمیتونم درس بخونم.»
«من تنبلم.»
این جملات کمکی به تو نمیکنند.
عادتها یکشبه ساخته نشدهاند که یکشبه هم از بین بروند.
اگر مدت زیادی عادت کردهای هر چند دقیقه گوشی را چک کنی، طبیعی است که برای تغییر این رفتار به زمان نیاز داشته باشی.
هر روز کمی بهتر شدن، خیلی ارزشمندتر از این است که یک روز فوقالعاده درس بخوانی و روز بعد کاملاً رها کنی.
برنامه ساده برای کاهش وابستگی به گوشی هنگام مطالعه
اگر نمیدانی از کجا شروع کنی، این برنامه ساده را امتحان کن:
قبل از مطالعه
- میزت را مرتب کن.
- برنامه مطالعه را مشخص کن.
- گوشی را روی حالت بیصدا یا مزاحم نشوید بگذار.
- گوشی را دور از دسترس قرار بده.
- هدف جلسه مطالعه را مشخص کن.
هنگام مطالعه
- یک بازه ۳۰ تا ۴۵ دقیقهای مشخص کن.
- در این مدت سراغ گوشی نرو.
- اگر ناگهان هوس کردی گوشی را چک کنی، چند ثانیه صبر کن و به خودت یادآوری کن که بعد از پایان مطالعه فرصت داری آن را ببینی.
هنگام استراحت
- کمی راه برو.
- آب بخور.
- کشش بدنی انجام بده.
- اگر قرار است گوشی را چک کنی، زمان مشخص داشته باش.
بعد از مطالعه
از خودت بپرس:
«چند بار خواستم سمت گوشی برم؟»
لازم نیست خودت را قضاوت کنی. فقط این موضوع را ثبت کن.
بعد از چند روز میتوانی ببینی که آیا تعداد دفعات کمتر شده یا نه.
جمعبندی؛ چرا ذهنم موقع درس خواندن سمت گوشی میرود؟
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، اینکه هنگام درس خواندن سمت گوشی میروی معمولاً فقط یک دلیل ندارد.
عادت، خستگی، اضطراب، سخت بودن درس، نداشتن برنامه مشخص، نوتیفیکیشنها و در دسترس بودن گوشی همگی میتوانند در این موضوع نقش داشته باشند.
بنابراین برای حل مشکل هم نباید فقط روی «اراده» حساب کنی.
محیطت را تغییر بده، گوشی را از دسترس خارج کن، مطالعه را با زمانهای کوتاه شروع کن، برای استفاده از گوشی زمان مشخص داشته باش و مهمتر از همه، ببین چه زمانی بیشتر وسوسه میشوی سراغ گوشی بروی.
شاید متوجه شوی مشکل اصلی گوشی نیست؛ شاید هر وقت خسته میشوی، هر وقت درس سخت میشود یا هر وقت احساس میکنی عقب افتادهای، دستت ناخودآگاه به سمت گوشی میرود.
وقتی دلیل واقعی را پیدا کنی، کنترل کردنش خیلی راحتتر میشود.
یادت باشد قرار نیست گوشی را از زندگیات حذف کنی؛ فقط باید کنترل استفاده از آن را دوباره به دست بگیری.
و اگر با وجود تلاشهای مختلف هنوز نمیتوانی برنامه مطالعاتیات را اجرا کنی، مدام حواسپرت میشوی یا نمیدانی چطور زمان مطالعه و استفاده از گوشی را مدیریت کنی، کمک گرفتن از یک مشاور تحصیلی میتواند باعث شود برنامهای متناسب با شرایط خودت داشته باشی؛ برنامهای که فقط روی کاغذ قشنگ نباشد و واقعاً بتوانی آن را اجرا کنی.
قوانین ثبت دیدگاه